Xan məscidi
məscid | |||||
Xan məscidi
| |||||
![]() | |||||
Ölkə | Azərbaycan | ||||
Şəhər | Şəki | ||||
Məzhəb | sünni | ||||
Banisi | Məhəmmədhüseyn xan | ||||
İlk xatırlanma | 1769/1790 | ||||
Tikinti | ???—1769/1790 | ||||
Material | çay daşı, kərpic | ||||
| |||||
Koordinatlar | 41°12′09″N 47°11′30″E / 41.202529°N 47.191714°E ![]() | ||||
![]() |
Xan məscidini hicri 1183 (1769/70)-ci ildə Şəki xanı Məhəmmədhüseyn xan tikdirmişdir. Məscid əvvəlcə “I Cümə məscidi” adlanıb. Məscidin şərq tərəfindəki torpaq sahəsində Şəki Xan qəbristanlığı yerləşir. Salman Mümtazın şəhadətinə görə, Məhəmmədhüseyn xanın özü məscidin “mehrabı içində” dəfn edilib.
14 aprel 1853-cü il tarixdə (digər mənbələrdə – maddeyi-tarixlərdə, 1842/1843) Nuxa bazarı ilə birlidə yanmışdır. Mustafa ağa Şəkixanovun yazdığına görə, o vaxt bazar və Cümə məscidi ilə yanaşı, məscid ətrafındakı evlər də yanğına məruz qalmışdır. Yanğından sonra Mustafa ağanın atası Kərim ağa Şəkixanov, bu məscidi bərpa etdirməyə başlamış, lakin bəzi yerlərini, – minarənin başını, pilləkənlərini və yanğına məruz qalmış digər yerlərini bərpa və təmir etdirməyə onun ömrü çatmamışdır (Hal-hazırda məscidin arxasına diqqətlə baxdıqda görmək olar ki, vaxtilə məscidin pəncərələri indikindən xeyli kiçik olubmuş, sonra onların yeri hörülərək, daha geniş pəncərələr açılmışdır. Mümkündür ki, bu iş, məhz yanğından sonra edilmişdir).
XX əsrin 90-cı illərində məscid “Azəri” adlanan qeyri-leqal dini birliyinə verilmişdir. 30 ilə yaxın müddət ərzində onlar məscidi daima bağlı saxlamış, hətta Mədəniyyət şöbəsi tərəfindən məscidin divarına “Bura dövlət tərəfindən qorunur” lövhəsinin vurulmasına belə imkan verməmişdirlər. 2009-cu ildə Şəki Şəhər Mədəniyyət Şöbəsi məhkəməyə müraciət etsə də, məhkəmə məscidin qeyri-leqal “Azəri” dini icması tərəfindən boşaldılmasına qərar versə də bu qərarın icrası yalnız 2019-cu ildə mümkün olub.
Həmçinin bax
İstifadə edilmiş mənbələr
- Məhəmmədhüseyn xan Müştaq. Bakı. 1925
- Ədalət. Tahirzadə. Şəkinin tarixi qaynaqlarda
- Azadlıq Radiosu, «Xan məscidi» ətrafında çəkişmə
- A.Məmmədov. Ədalət Tahirzadənin "Şəkinin tarixi qaynaqlarda" kitabı
“Yuxarı Baş” Dövlət Tarix-Memarlıq Qoruğu | ||
---|---|---|
Qalalar | Qala | ![]() |
Saraylar | Şəki xan sarayı • Şəkixanovların evi | |
Karvansaralar | Aşağı Karvansara • Yuxarı Karvansara | |
Məscidlər | Xan məscidi• Cümə məscidi • Ömər Əfəndi məscidi • Hacı Çələbi xan – Hacı Şəmsəddin bəy məscidi • İmam Əli məscidi | |
Hamamlar | Aqvanlar hamamı • Dərə hamamı • Yeraltı hamam | |
Digər | Nuxa Üçmüqəddəs kilsəsi • Xan çinarı |