43.011
redaktə
(Eyni redaktor tərəfindən edilmiş 7 ara dəyişiklik göstərilmir) | |||
Sətir 85: | Sətir 85: | ||
===Tərəflərin döyüşçü sayı və itkiləri=== | ===Tərəflərin döyüşçü sayı və itkiləri=== | ||
Tərəflərin döyüşçü sayı və itkiləri barədə müxtəlif mənbələrdə fərqli məlumatlar var. Lakin, həlledici döyüşdə Ağakişi bəyin ordusundakı döyüşçülərin sayı üçün yalnız “Car salnaməsin”dəki{{sfn|Molla Məhəmməd əl-Cari (3)|1997|s=53}}, gürcü çarlarının ordusundakı döyüşçülərin sayı üçün isə yalnız çar Teymurazın məktubundakı{{sfn|АВПРИ.Ф. Сношения России с Грузией.|1752|с=90}} sayı doğru hesab etmək və həlledici döyüş başlayarkən hər iki tərəfin 2.000 döyüşçü ilə döyüşə girdiyini ehtimal etmək olar. Bununla yanaşı, dəqiq məlumdur ki, gürcü tərəfinin ehtiyatda ən azı 2.000 döyüşçüsü də vardı və onlar döyüş başlandıqdan sonra gəlib | Tərəflərin döyüşçü sayı və itkiləri barədə müxtəlif mənbələrdə fərqli məlumatlar var. Lakin, həlledici döyüşdə Ağakişi bəyin ordusundakı döyüşçülərin sayı üçün yalnız “Car salnaməsin”dəki{{sfn|Molla Məhəmməd əl-Cari (3)|1997|s=53}}, gürcü çarlarının ordusundakı döyüşçülərin sayı üçün isə yalnız çar Teymurazın məktubundakı{{sfn|АВПРИ.Ф. Сношения России с Грузией.|1752|с=90}} sayı doğru hesab etmək və həlledici döyüş başlayarkən hər iki tərəfin 2.000 döyüşçü ilə döyüşə girdiyini ehtimal etmək olar. Bununla yanaşı, dəqiq məlumdur ki, gürcü tərəfinin ehtiyatda ən azı 2.000 döyüşçüsü də vardı və onlar döyüş başlandıqdan sonra gəlib çıxdılar. Ağakişi bəyə isə heç bir kömək gəlmədi, üstəlik, Qazax əhalisi də ona qarşı üsyan edərək gürcülərin tərəfinə keçdi. Halbuki, Ağakişi bəy ora Qazax əhalisinin çağırışı ilə və onları gürcülərin gözlənilən hücumundan qorumaq üçün getmişdi. Nəticədə Ağakişi bəy Şəmkirə geri çəkilməyə məcbur oldu. Bu döyüşdə gürcülərin tərəfində Şimali Qafqazdan gətirilmiş 2.000 nəfər, Ağakişi bəyin tərəfində isə Şamaxı xanı Məhəmmədsəid xanın qardaşı Ağarəzi bəyin döyüşçüləri də vuruşmuşdur. | ||
Ağakişi bəyin ordusundakı döyüşçü itkiləri barədə gürcü mənbələrdə fərqli məlumatlar var. Lakin bu mənbələrdə sayın şişirdilmiş şəkildə təqdim edilə bilməsi ehtimalına görə yalnız bitərəf mənbə olan “Car salnaməsin”dəki sayı doğru hesab etmək olar: 300 nəfər ölü və əsir{{sfn|Molla Məhəmməd əl-Cari (3)|1997|s=53}}. Amma mümkündür ki gürcülər Ağakişi bəyi Şəmkirədək təqib edərkən yolda qarşılarına çıxmış mülki əhalini də əsir götürmüşlər. Bu döyüşdə gürcü tərəfinin döyüşçü itkiləri barədə demək olar ki heç bir məlumat yoxdur. Yalnız çar Teymuraz öz məktubunda göstərir ki, həmin döyüşdə onların tərəfində vuruşmuş on, yaxud on iki çərkəz və adi insanlar öldürülmüşdür, lakin adi insanların sayını göstərmir{{sfn|АВПРИ.Ф. Сношения России с Грузией.|1752|с=90}}. | Ağakişi bəyin ordusundakı döyüşçü itkiləri barədə gürcü mənbələrdə fərqli məlumatlar var. Lakin bu mənbələrdə sayın şişirdilmiş şəkildə təqdim edilə bilməsi ehtimalına görə yalnız bitərəf mənbə olan “Car salnaməsin”dəki sayı doğru hesab etmək olar: 300 nəfər ölü və əsir{{sfn|Molla Məhəmməd əl-Cari (3)|1997|s=53}}. Amma mümkündür ki gürcülər Ağakişi bəyi Şəmkirədək təqib edərkən yolda qarşılarına çıxmış mülki əhalini də əsir götürmüşlər. Bu döyüşdə gürcü tərəfinin döyüşçü itkiləri barədə demək olar ki heç bir məlumat yoxdur. Yalnız çar Teymuraz öz məktubunda göstərir ki, həmin döyüşdə onların tərəfində vuruşmuş on, yaxud on iki çərkəz və adi insanlar öldürülmüşdür, lakin adi insanların sayını göstərmir{{sfn|АВПРИ.Ф. Сношения России с Грузией.|1752|с=90}}. | ||
Sətir 96: | Sətir 96: | ||
{{sitat2|Üç gün qabaq Ağakişinin geri çəkilməsi xəbərini alan Şirvanın, Şamaxının, Vilayətin rəisləri gəlirlər. Onlar müqavilə bağlayırlar və Qurban bayramından (İd-əd-Ədha) sonra (19 oktyabr 1752) Allahın köməkliyi ilə Gürcüstanı dağıtmaq üçün bütün qoşunları birləşdirərək Top-Qaraağaca<ref name="Q47" group="qeyd" /> çıxmağı qərara alırlar<ref name="Q48" group="qeyd" />... Lakin bu müqaviləyə görə nəzərdə tutulan yürüş baş tutmur. | {{sitat2|Üç gün qabaq Ağakişinin geri çəkilməsi xəbərini alan Şirvanın, Şamaxının, Vilayətin rəisləri gəlirlər. Onlar müqavilə bağlayırlar və Qurban bayramından (İd-əd-Ədha) sonra (19 oktyabr 1752) Allahın köməkliyi ilə Gürcüstanı dağıtmaq üçün bütün qoşunları birləşdirərək Top-Qaraağaca<ref name="Q47" group="qeyd" /> çıxmağı qərara alırlar<ref name="Q48" group="qeyd" />... Lakin bu müqaviləyə görə nəzərdə tutulan yürüş baş tutmur. | ||
1166-cı ildə (08.11.1752–28.10.1753) Şirvanın və Vilayətin başçıları Hacı Çələbi ilə sözləşirlər ki, Qoç bürcünün əvvəllərində (1753-cü ilin mart ayının axırları) Top-Qaraağaca çıxsınlar və məclisdə şərt qoyurlar ki Vilayət otuz qayıq düzəltsin. Onlar qayıqları hazırlayırlar. Lakin Hacı Çələbi müqaviləni pozur, Şamaxını mühasirəyə almağa gedir. Çünki Məhəmmədəli ona qarşı çıxmışdı.}} | 1166-cı ildə (08.11.1752–28.10.1753) Şirvanın və Vilayətin başçıları Hacı Çələbi ilə sözləşirlər ki, Qoç bürcünün əvvəllərində (1753-cü ilin mart ayının axırları) Top-Qaraağaca çıxsınlar və məclisdə şərt qoyurlar ki Vilayət otuz qayıq düzəltsin. Onlar qayıqları hazırlayırlar. Lakin Hacı Çələbi müqaviləni pozur, Şamaxını mühasirəyə almağa gedir. Çünki Məhəmmədəli ona qarşı çıxmışdı{{sfn|Molla Məhəmməd əl-Cari (4)|1997|s=54}}.}} | ||
22 aprel (Yuli təqvimi ilə 3 may) 1753-cü il tarixdə Kizlyar qalasından göndərilmiş məktubda göstərilir ki, | 22 aprel (Yuli təqvimi ilə 3 may) 1753-cü il tarixdə Kizlyar qalasından göndərilmiş məktubda göstərilir ki, | ||
Sətir 118: | Sətir 118: | ||
</ref> | </ref> | ||
<ref name=Q45>Mitropoliti Afanasi 1752-ci ilin may ayının sonu, yaxud iyun ayının birinci yarısında Rusiyaya – rus çariçəsi Yelizavetanın sarayına göndərilmişdi {{Harv|Православная Энциклопедия}}. | <ref name=Q45>Mitropoliti Afanasi 1752-ci ilin may ayının sonu, yaxud iyun ayının birinci yarısında Rusiyaya – rus çariçəsi Yelizavetanın sarayına göndərilmişdi {{Harv|Православная Энциклопедия}}. | ||
</ref> | </ref> | ||
Sətir 361: | Sətir 361: | ||
}} | }} | ||
# {{CS|52-53|ref=Molla Məhəmməd əl-Cari (3)}} | # {{CS|52-53|ref=Molla Məhəmməd əl-Cari (3)}} | ||
#:{{CS|54-55|ref=Molla Məhəmməd əl-Cari (4)}} | |||
# {{məqalə | # {{məqalə | ||
| müəllif = | | müəllif = | ||
Sətir 467: | Sətir 468: | ||
| müəllif = Bakıxanov A. | | müəllif = Bakıxanov A. | ||
| hissə = {{abbr|'''Nadir şahın vəfatından “Gülüstan” adlı yerdə Rusiya və İran dövlətləri arasında bağlanan sülh mühadiəsinə qədər'''|İstinad edilən səhifəyə keçid|1}} | | hissə = {{abbr|'''Nadir şahın vəfatından “Gülüstan” adlı yerdə Rusiya və İran dövlətləri arasında bağlanan sülh mühadiəsinə qədər'''|İstinad edilən səhifəyə keçid|1}} | ||
| hissənin linki = https://archive.org/details/gulustani-irem | | hissənin linki = https://archive.org/details/gulustani-irem/page/66/mode/1up | ||
| başlıq = Gülüstani-İrəm | | başlıq = Gülüstani-İrəm | ||
| orijinal = | | orijinal = | ||
| link = | | link = | ||
| vikimənbə = | | vikimənbə = | ||
| cavabdeh = | | cavabdeh = | ||
Sətir 488: | Sətir 489: | ||
| archivedate = | | archivedate = | ||
| ref = Bakıxanov A. (3) | | ref = Bakıxanov A. (3) | ||
}} | |||
# {{kitab3 | |||
| müəllif = Həmidova Ş.P. | |||
| hissə = 1.Şəki xanlığı və Kartli-Kaxetiya çarlığı münasibətləri | |||
| hissənin linki = http://web2.anl.az:81/read/page.php?bibid=6965&pno=21 | |||
| başlıq = XVIII əsrin ikinci yarısında Azərbaycan-Gürcüstan münasibətləri tarixindən | |||
| orijinal = | |||
| link = | |||
| vikimənbə = | |||
| cavabdeh = | |||
| nəşr = Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyası Tarix İnstitutu | |||
| yer = Bakı | |||
| nəşriyyat = Elm | |||
| il = 1985 | |||
| cild = | |||
| səhifə = 38 – 45 | |||
| sütunlar = | |||
| səhifələr = 116 | |||
| seriya = | |||
| isbn = | |||
| doi = | |||
| tiraj = | |||
| archiveurl = | |||
| archivedate = | |||
| ref = Həmidova Ş.P. | |||
}} | }} | ||